«Bëj sa më mirë» nuk mjafton: çfarë thotë teoria e vendosjes së qëllimeve

Shumë libra për «manifestimin» thonë se mjafton ta dëshirosh fort diçka dhe ta imagjinosh. Kërkimet psikologjike ofrojnë një rrugë më konkrete për ta kthyer një dëshirë në realitet: ta shndërrosh atë në një qëllim të qartë, dhe ta ndjekësh me reagime të rregullta.

Teoria e Locke-t dhe Latham-it

Psikologët Edwin Locke dhe Gary Latham e studiuan këtë pyetje për më shumë se tri dekada, në laboratorë, në fabrika, në zyra dhe në shkolla. Në vitin 2002 përmblodhën gjetjet kryesore të teorisë së tyre:

• Qëllimet specifike dhe sfiduese çojnë në performancë më të lartë se qëllimet e lehta ose se këshilla e përgjithshme «bëj sa më mirë».
• Angazhimi ka rëndësi. Një qëllim funksionon kur e konsiderojmë të rëndësishëm dhe besojmë se mund ta arrijmë.
• Reagimet janë të domosdoshme. Pa ditur ku jemi, nuk mund të përshtatemi.
• Kompleksiteti i detyrës ndikon. Për detyra të reja dhe të ndërlikuara, qëllimet e të mësuarit («mëso tri strategji të reja») shpesh funksionojnë më mirë se qëllimet e rezultatit.

Pse funksionojnë

Sipas Locke-t dhe Latham-it, një qëllim i qartë bën katër gjëra: e drejton vëmendjen drejt asaj që ka rëndësi, rrit përpjekjen, e zgjat këmbënguljen dhe të shtyn të kërkosh strategji të reja kur ato të vjetrat nuk funksionojnë. «Bëj sa më mirë» nuk e bën asnjërën nga këto me të njëjtën forcë, sepse nuk ka një kufi të qartë.

Dëshira tregon drejtimin. Qëllimi i qartë tregon hapin e radhës.

Kur qëllimet dëmtojnë

Studiues të tjerë kanë paralajmëruar se qëllimet mund të kenë edhe anë të errët. Kur janë shumë të ngushta, mund të na bëjnë të injorojmë gjëra të tjera të rëndësishme. Kur janë shumë të larta, mund të shtyjnë drejt rreziqeve të panevojshme ose madje drejt mashtrimit. Dhe kur janë të imponuara nga jashtë, pa kuptim për ne, humbasin forcën.

Si ta formuloni një qëllim

1. Bëjeni specifik: jo «të lexoj më shumë», por «të lexoj 20 faqe në ditë, pesë ditë në javë».
2. Bëjeni sfidues, por të mundshëm: diçka që kërkon përpjekje, por që e shihni si të arritshme.
3. Vendosni një afat dhe disa pika kontrolli gjatë rrugës.
4. Matni dhe shënoni përparimin çdo javë.
5. Për diçka krejt të re, nisni me një qëllim të të mësuarit, jo me një rezultat përfundimtar.