Mirë se erdhe në Lexoshpejt
Një udhëzues i shkurtër për bibliotekën: kategoritë, kontrollet e leximit dhe një ushtrim dhjetë-minutësh.
Ndrysho mënyrën si mendon. Shiko atë që të tjerët nuk e shohin.
Njohuri përtej së zakonshmes: një bibliotekë e frymëzuar nga trashëgimia jonë, për mendjen, vetëdijen, trupin dhe urtësinë. E hapur për këdo, e shkruar me kujdes, e gatshme për t’u zbatuar.
Arkivi
Kategoritë
Gjashtë kategori, një arkiv i vetëm. Zgjidh ku të nisësh.
- 01 Mendja Si mendojmë, çfarë besojmë dhe si mendimet formësojnë veprimet tona. 35 artikuj
- 02 Vetëdija Meditimi, frymëmarrja dhe vëmendja e qetë ndaj momentit të tanishëm. 35 artikuj
- 03 Trupi Ushqimi, gjumi, lëvizja dhe kujdesi për trupin, me prova të qarta dhe kufij të ndershëm. 35 artikuj
- 04 Urtësia Filozofia, mendimtarët dhe mësimet që u kanë rezistuar shekujve. 36 artikuj
- 05 Trashëgimia Historia e lashtë, ilirët, traditat dhe simbolet që na janë përcjellë. 44 artikuj
- 06 Praktika Ushtrime dhe zakone të përditshme që e kthejnë njohurinë në veprim. 33 artikuj
Artikulli i veçantë
Publikimet e fundit
Të gjitha
Zgjatimet para stërvitjes: çfarë ndryshoi në këshillat e sportit
Shumë prej nesh mësuan në shkollë të zgjatnin muskujt gjatë para çdo ndeshjeje. Kërkimet e dekadave të fundit kanë ndryshuar këtë këshillë. Zgjatimet kanë vlerë, por jo gjithmonë aty ku mendonim.
Kanuni i Lekë Dukagjinit: e drejta zakonore e malësive dhe si u shkrua
Për shekuj, në malësitë e veriut, njerëzit jetonin sipas rregullave që nuk ishin shkruar askund. Ato kalonin gojë më gojë. Një prift françeskan i mblodhi në fillim të shekullit XX, dhe kështu Kanuni u bë libër.
Efekti i kornizës: e njëjta e vërtetë, dy vendime të ndryshme
«90 për qind mbijetojnë» dhe «10 për qind vdesin» thonë të njëjtën gjë. Megjithatë, njerëzit, përfshirë mjekët, marrin vendime të ndryshme sipas mënyrës si u paraqitet informacioni.
Të këndosh bashkë: çfarë thonë studimet për korin dhe mirëqenien
Nga iso-polifonia e jugut te këngët e dasmave, shqiptarët kanë kënduar gjithmonë së bashku. Studimet moderne sugjerojnë se këndimi në grup mund të ulë stresin dhe t’i afrojë njerëzit më shpejt.
Kriza e John Stuart Mill-it: kur një mendje e shkëlqyer pyeti «a do të isha i lumtur?»
Në moshën 20 vjeç, John Stuart Mill kishte lexuar më shumë se shumica e profesorëve. Pastaj një pyetje e thjeshtë e rrëzoi: nëse do të arrija gjithçka që dua, a do të isha i lumtur? Përgjigjja ishte «jo».
Një minutë intensive: çfarë mund dhe çfarë nuk mund të bëjë stërvitja me intervale
A mund të marrin dhjetë minuta stërvitje, me vetëm një minutë përpjekje të fortë, të njëjtin përfitim si 45 minuta vrap i qetë? Një studim kanadez sugjeroi se, për disa tregues, po.
Fjalë të urta
Thënja e ditës
Nëse të mundon diçka e jashtme, nuk të mundon ajo, por gjykimi yt për të; dhe atë gjykim e ke në dorë ta fshish që tani.
Zgjedhja e redaksisë
Të gjitha
Nga ilirët te shqiptarët: çfarë provohet, çfarë debatohet dhe ku qëndrojnë Çabej, Kocaqi dhe Mema
A janë shqiptarët pasardhës të ilirëve? Pyetja duket e thjeshtë, por përgjigjja varet nga ajo që mund të provohet. Ky artikull i vendos krah për krah argumentet e gjuhëtarit Eqrem Çabej, tezat e Elena Kocaqit dhe punën e Marin Memës, me atë që thonë burimet.
Nënë Tereza: Anjezë Gonxhe Bojaxhiu, nga Shkupi te rrugët e Kalkutës
Ajo lindi në një familje shqiptare në Shkup dhe vdiq si një nga gratë më të njohura të botës. Jeta e saj u ndërtua mbi një ide të thjeshtë: të shërbesh atyre që askush nuk i do.
Musine Kokalari: shkrimtarja që nuk heshti
Në vitin 1941, Musine Kokalari botoi një libër me tregime nga Gjirokastra. Pesë vjet më vonë u dënua me 20 vjet burg. Nuk i lejuan të shkruante kurrë më.
Më të lexuarat
- Tahir Meha: rrethimi i Prekazit në vitin 1981 dhe si u bë simbolHistoria e lashtë
- Kriza e John Stuart Mill-it: kur një mendje e shkëlqyer pyeti «a do të isha i lumtur?»Mësimet e jetës
- Një muaj pa Facebook: çfarë ndodhi në eksperimentin me 2 700 përdoruesPërqendrimi
- Søren Kierkegaard: ankthi si «marramendje e lirisë»Filozofia
- Efekti i kornizës: e njëjta e vërtetë, dy vendime të ndryshmePsikologjia e mendimit
Ndryshimi personal
Zakone, disiplinë dhe ushtrime që e kthejnë njohurinë në jetë.
«Mjaftueshëm mirë»: pse ata që kërkojnë gjithmonë më të mirën ndihen shpesh më keq
Disa njerëz kërkojnë gjithmonë opsionin më të mirë të mundshëm. Të tjerë zgjedhin të parin që plotëson kriteret e tyre. Kërkimet sugjerojnë se të dytët shpesh janë më të kënaqur me jetën.
Ecni për të menduar: çfarë gjeti një studim i Stanford-it për ecjen dhe krijimtarinë
Shumë shkrimtarë dhe filozofë kanë thënë se mendimet më të mira u vijnë duke ecur. Një studim i vitit 2014 e testoi këtë ide dhe gjeti se ecja e rriti krijimtarinë te shumica e pjesëmarrësve.
Mbetja e vëmendjes: pse mendja nuk na ndjek menjëherë te detyra e re
Ju mbyllni email-in dhe hapni raportin. Por një pjesë e mendjes mbetet te mesazhi që sapo lexuat. Psikologia Sophie Leroy e quajti këtë «mbetje e vëmendjes» dhe tregoi se e ul performancën në detyrën e re.
Meditimi dhe qartësia mendore
Frymëmarrje, përqendrim dhe qetësi për mendjen.
Një muaj pa Facebook: çfarë ndodhi në eksperimentin me 2 700 përdorues
Studiuesit u paguan qindra njerëzve për ta çaktivizuar llogarinë e Facebook-ut për katër javë. Ata fituan rreth një orë në ditë, u ndien pak më mirë dhe, pas eksperimentit, e përdorën më pak. Por ishte edhe një çmim.
Të këndosh bashkë: çfarë thonë studimet për korin dhe mirëqenien
Nga iso-polifonia e jugut te këngët e dasmave, shqiptarët kanë kënduar gjithmonë së bashku. Studimet moderne sugjerojnë se këndimi në grup mund të ulë stresin dhe t’i afrojë njerëzit më shpejt.
120 minuta në javë: sa kohë në natyrë lidhet me mirëqenien
Sa kohë duhet të kalojmë në natyrë për të ndjerë përfitime? Një studim i madh anglez sugjeroi një shifër të qartë: rreth dy orë në javë. Dhe nuk ka rëndësi nëse i kaloni të gjitha njëherësh apo pak nga pak.
Jeta e shëndetshme
Gjumi, ushqimi dhe lëvizja, me kujdes për provat shkencore.
Zgjatimet para stërvitjes: çfarë ndryshoi në këshillat e sportit
Shumë prej nesh mësuan në shkollë të zgjatnin muskujt gjatë para çdo ndeshjeje. Kërkimet e dekadave të fundit kanë ndryshuar këtë këshillë. Zgjatimet kanë vlerë, por jo gjithmonë aty ku mendonim.
Një minutë intensive: çfarë mund dhe çfarë nuk mund të bëjë stërvitja me intervale
A mund të marrin dhjetë minuta stërvitje, me vetëm një minutë përpjekje të fortë, të njëjtin përfitim si 45 minuta vrap i qetë? Një studim kanadez sugjeroi se, për disa tregues, po.
Ëmbëlsuesit pa sheqer: pse OBSH-ja këshilloi të mos përdoren për humbje peshe
Pijet «zero» dhe ëmbëlsuesit artificialë u promovuan për vite si mënyrë e thjeshtë për të humbur peshë. Në vitin 2023, Organizata Botërore e Shëndetësisë arriti në një përfundim tjetër.
Për lexoshpejt
Lexoshpejt është një shoqëri njohurish e hapur për të gjithë: një bibliotekë e kujdesshme për mendjen, vetëdijen, trupin, urtësinë, trashëgiminë dhe praktikën e përditshme.
Besojmë se mënyra si mendon e formëson mënyrën si jeton, dhe se njohuria vlen kur zbatohet. Çdo artikull ndan qartë çfarë është e provuar shkencërisht, çfarë është traditë, filozofi ose besim personal.