Dy mënyra për të medituar: vëmendja e përqendruar dhe vëmendja e hapur

Fjala «meditim» përdoret për shumë praktika të ndryshme. Për t'i kuptuar më mirë, në vitin 2008 neuroshkencëtari francez Antoine Lutz dhe kolegët e tij propozuan t'i ndanim shumë prej tyre në dy stile kryesore. Ky dallim është bërë i përdorur gjerësisht në kërkimet shkencore.

Vëmendja e përqendruar

Në këtë stil, vëmendja mbahet te një objekt i vetëm: frymëmarrja, një fjalë, një tingull, flaka e një qiriu. Kur mendja endet, gjë që ndodh vazhdimisht, praktikuesi e vë re dhe e kthen butësisht vëmendjen te objekti. Ky cikël, endje, vënie re, kthim, përsëritet qindra herë.

Sipas Lutz-it, ky stil ushtron tri aftësi: mbajtjen e vëmendjes, vënien re të shpërqendrimit dhe kthimin e vëmendjes pa u ngatërruar me atë që na shpërqendroi.

Vëzhgimi i hapur

Në këtë stil nuk ka një objekt të vetëm. Praktikuesi e hap vëmendjen ndaj gjithçkaje që shfaqet: tinguj, ndjesi në trup, mendime, emocione. Nuk ndalet te asnjëra, por thjesht i vëren ato ndërsa vijnë e ikin. Kjo i ngjan më shumë qëndrimit të një vëzhguesi që shikon lumin të rrjedhë.

Ky stil ushtron më shumë vetëdijen për mënyrën si funksionon mendja: si lindin mendimet, si na tërheqin emocionet, si ndryshon përvoja nga një moment te tjetri.

Vëmendja e përqendruar është si një dritë dore që ndriçon një pikë. Vëzhgimi i hapur është si drita e mëngjesit që ndriçon gjithë dhomën.

Çfarë thonë studimet

Studime me imazhe të trurit dhe teste të vëmendjes kanë gjetur dallime mes dy stileve, si dhe mes praktikuesve me shumë përvojë dhe fillestarëve. Megjithatë, në praktikë shumë meditime i përziejnë të dyja, dhe kufiri mes tyre nuk është gjithmonë i qartë. Shumë mësues rekomandojnë të fillohet me vëmendjen e përqendruar, sepse e stabilizon mendjen, dhe më pas të shtohet vëzhgimi i hapur.

Si t'i provoni

1. Javën e parë: 5–10 minuta në ditë me vëmendjen te frymëmarrja. Numëroni frymëmarrjet nga 1 deri në 10 dhe filloni sërish.
2. Javën e dytë: pas 5 minutash me frymëmarrjen, hapni vëmendjen për 3–5 minuta ndaj tingujve përreth, pa i emërtuar.
3. Javën e tretë: shtoni edhe ndjesitë në trup dhe mendimet, duke i vënë re si «po mendoj», «po dëgjoj», «po ndiej».
4. Vini re cila ju përshtatet në ditë të ndryshme. Në ditë të shpërqendruara, vëmendja e përqendruar ndihmon më shumë; në ditë të qeta, vëzhgimi i hapur mund të jetë më i pasur.