Vëzhgo dhe prano: dy pjesët e vëmendjes që e bëjnë të funksionojë

Teoria «Monitor and Acceptance» e Emily Lindsay-t dhe David Creswell-it (2017) dhe pse vetëm vëmendja, pa pranim, mund të rrisë stresin

2 min lexim

Shkarko PDF Ndaje
Ilustrim: një degë ulliri, simbol i pranimit të qetë
Ilustrim origjinal i redaksisë lexoshpejt. Nuk është fotografi ose objekt historik.
Cilësimet

Hapësira mes rreshtave

Shkronja

Pamja

Shumë njerëz që fillojnë të meditojnë vënë re diçka të papritur: tani që i shohin më qartë mendimet dhe ndjenjat e tyre, ndonjëherë ndihen më keq. Vënë re çdo shqetësim, çdo dhimbje, çdo mendim negativ. Pse ndodh kjo?

Dy aftësi, jo një

Në vitin 2017, psikologët Emily Lindsay dhe David Creswell propozuan një teori që e quajtën «Monitor and Acceptance Theory», teoria e vëzhgimit dhe e pranimit. Sipas tyre, vëmendja përbëhet nga dy aftësi të ndryshme:

  • Vëzhgimi: aftësia për të vënë re atë që po ndodh në trup dhe në mendje, në çdo moment.
  • Pranimi: qëndrimi i hapur dhe pa gjykim ndaj asaj që vëmë re, pa u përpjekur ta ndryshojmë menjëherë ose ta largojmë.

Teoria propozon se vëzhgimi vetëm, pa pranim, mund ta rrisë reagimin emocional: shohim më shumë, por ende luftojmë me atë që shohim. Kur shtohet pranimi, vëzhgimi bëhet i dobishëm, sepse na lejon ta shohim qartë përvojën pa u mbytur në të.

Një eksperiment

Në vitin 2018, Lindsay dhe kolegët testuan këtë ide. Pjesëmarrësit ndoqën për dy javë një nga tre programe të shkurtra në telefon: një me vëzhgim dhe pranim, një vetëm me vëzhgim dhe një kontroll pa vëmendje. Pas programit, ata kaluan një detyrë stresuese në laborator. Grupi me vëzhgim dhe pranim pati reagime më të ulëta në kortizol dhe presion të gjakut se dy grupet e tjera. Grupi vetëm me vëzhgim nuk dallonte shumë nga kontrolli.

Të shohësh qartë është hapi i parë. Të mos e luftosh atë që sheh është hapi që e bën të qartën të durueshme.

Kufijtë

Këto janë studime të shkurtra, me pjesëmarrës të shëndetshëm dhe me stres të krijuar në laborator. Nuk dimë sa e fortë është ky dallim në praktikat afatgjata ose te njerëzit me ankth klinik. Por teoria jep një shpjegim të dobishëm për përvojat e shumë fillestarëve.

Si ta përfshini pranimin

  1. Kur vini re një ndjesi të pakëndshme, thoni me vete: «Kjo është këtu. Mund ta lë të jetë.»
  2. Zbutni trupin rreth asaj ndjesie, në vend që ta tendosni.
  3. Mos kërkoni të ndiheni mirë si qëllim i meditimit. Qëllimi është të jeni me atë që është.
  4. Përdorni fjalë të buta: «përshëndetje, shqetësim» funksionon më mirë se «ik, shqetësim».

Burimet dhe leximi i mëtejshëm

  1. Lindsay, E. K. & Creswell, J. D. (2017). Mechanisms of mindfulness training: Monitor and Acceptance Theory (MAT). Clinical Psychology Review, 51, 48–59. doi:10.1016/j.cpr.2016.10.011
  2. Lindsay, E. K., Young, S., Smyth, J. M., Brown, K. W. & Creswell, J. D. (2018). Acceptance lowers stress reactivity: Dismantling mindfulness training in a randomized controlled trial. Psychoneuroendocrinology, 87, 63–73. PubMed

Lexo më tej