Urgjentja dhe e rëndësishmja: pse zgjedhim detyrën që mbaron shpejt

Në një fjalim të vitit 1954, presidenti amerikan Dwight D. Eisenhower citoi një ish-rektor universiteti: «Kam dy lloje problemesh, urgjentet dhe të rëndësishmet. Urgjentet nuk janë të rëndësishme, dhe të rëndësishmet nuk janë kurrë urgjente.» Nga kjo ide lindi më vonë e ashtuquajtura «matricë e Eisenhower-it», edhe pse vetë ai nuk e vizatoi kurrë si tabelë.

Eksperimentet

Në vitin 2018, studiuesit Meng Zhu, Yang Yang dhe Christopher Hsee publikuan një seri eksperimentesh me një pyetje të thjeshtë: kur kemi dy detyra, njëra me afat të shkurtër dhe tjetra me përfitim më të madh, cilën zgjedhim?

Në një nga eksperimentet, pjesëmarrësit mund të zgjidhnin mes dy detyrave të ngjashme. Njëra jepte një shpërblim më të vogël, por kishte një afat që po mbaronte. Tjetra jepte një shpërblim më të madh dhe kishte më shumë kohë. Shumë pjesëmarrës zgjodhën detyrën me afat të shkurtër, edhe pse kjo do të thoshte të fitonin më pak. Ata e bënin këtë edhe kur afati ishte i pakuptimtë, krijuar artificialisht nga studiuesit. Autorët e quajtën këtë «efekti i thjeshtë i urgjencës».

Efekti ishte më i dobët kur pjesëmarrësit kishin më pak ngutje ose kur u kujtohej të mendonin për rezultatin përfundimtar të secilës detyrë.

Urgjenca na flet me zë të lartë. E rëndësishmja shpesh pret në heshtje.

Katër kuadratet

Një mënyrë e njohur për të vendosur prioritetet është t’i ndani detyrat në katër grupe:

• Të rëndësishme dhe urgjente: bëjini tani, si një afat real ose një problem shëndetësor.
• Të rëndësishme, jo urgjente: planifikojini, si ushtrimet, të mësuarit ose një projekt i madh. Këtu ndodh pjesa më e madhe e përparimit.
• Urgjente, jo të rëndësishme: shkurtojini ose delegojini, si shumë email-e dhe ndërprerje.
• As urgjente, as të rëndësishme: kufizojini.

Matrica nuk është zgjidhje magjike, dhe nuk ka shumë studime që e testojnë drejtpërdrejt. Por ajo na detyron të bëjmë pyetjen që efekti i urgjencës na bën ta harrojmë.

Këshilla praktike

1. Para se të hapni email-in në mëngjes, shkruani një detyrë të rëndësishme për sot.
2. Rezervoni kohë në kalendar për detyrat e rëndësishme, sikur të ishin takime.
3. Pyesni për çdo afat: «A është i vërtetë? Çfarë ndodh nëse e bëj nesër?»
4. Mendoni për rezultatin, jo vetëm për ndjenjën e lehtësimit kur një detyrë mbaron.