Ismail Qemali dhe 28 nëntori 1912: si u shpall pavarësia në Vlorë
Një administrator osman, një jetë në mërgim dhe vendimi i një kuvendi në mes të Luftës Ballkanike
Cilësimet
Hapësira mes rreshtave
Shkronja
Pamja
Ismail Qemali, i njohur në dokumentet osmane si Ismail Kemal Bej Vlora, lindi më 16 janar 1844 në Vlorë, në një familje fisnike myslimane. Mësimet e para i mori në Vlorë, pastaj ndoqi gjimnazin Zosimea në Janinë dhe studioi drejtësi në Stamboll.
Një karrierë osmane
Në vitin 1860 shkoi në Stamboll dhe hyri në administratën osmane. Shërbeu si nëpunës dhe si guvernator në disa qytete ballkanike, dhe ishte bashkëpunëtor i ngushtë i Midhat Pashës, udhëheqësit të krahut reformator. Kur sulltan Abdylhamiti II e shkarkoi Midhatin në vitin 1877, Qemali u internua, u kthye më vonë dhe u emërua guvernator i Bejrutit, pastaj i Tripolit, një emërim që ai e konsideronte mërgim.
Në maj të vitit 1900, ai hipi në jahtin e ambasadorit britanik dhe kërkoi azil. Për rreth tetë vjet jetoi jashtë perandorisë. Pas Revolucionit Xhonturk të vitit 1908 u kthye dhe u zgjodh deputet në parlamentin osman.
Nëntori i vitit 1912
Në tetor 1912 nisi Lufta e Parë Ballkanike. Ushtritë e Serbisë, Malit të Zi dhe Greqisë hynë në tokat ku jetonin shqiptarë. Rreziku i ndarjes, që shqiptarët e kishin parë që nga viti 1878, tani ishte i menjëhershëm. Qemali u kthye në Shqipëri dhe u mblodh në Vlorë me delegatë nga krahina të ndryshme.
Më 28 nëntor 1912, kuvendi i Vlorës shpalli pavarësinë e Shqipërisë. Qemali dhe Luigj Gurakuqi ngritën flamurin në ballkonin e një shtëpie në Vlorë. Kuvendi e zgjodhi Qemalin kryetar, dhe më 4 dhjetor, në seancën e katërt, u krijua qeveria e përkohshme, ku ai ishte kryeministër dhe ministër i Jashtëm.
Pavarësia nuk u shpall në një kohë të qetë. U shpall pikërisht sepse koha nuk ishte e qetë, dhe pritja do të kishte qenë më e rrezikshme.
Pas shpalljes
Shpallja nuk mjaftonte që shteti të njihej. Kufijtë i vendosën Fuqitë e Mëdha në Konferencën e Ambasadorëve në Londër (1912–1913), dhe shumë toka me popullsi shqiptare, përfshirë Kosovën dhe Çamërinë, mbetën jashtë Shqipërisë. Qeveria e Qemalit kishte pak burime dhe kontrollonte vetëm një pjesë të vendit. Në janar 1914, pas një incidenti me xhandarmërinë e udhëhequr nga oficerë holandezë në Vlorë, Qemali dhe kabineti i tij dhanë dorëheqjen.
Ismail Qemali vdiq më 26 janar 1919 në Perugia, në Itali. Trupi i tij u soll në Vlorë dhe u varros në teqenë bektashiane të qytetit.
Pse e kujtojmë
Qemali nuk ishte një udhëheqës i lindur nga lufta. Ishte një administrator me përvojë dhe një diplomat që e njihte mirë mënyrën si mendonin Fuqitë e Mëdha. Pikërisht për këtë e kuptoi se, në nëntorin e vitit 1912, shqiptarët duhej të flisnin si një shtet, përpara se të tjerët të vendosnin për ta. Sot, 28 nëntori është Dita e Pavarësisë dhe e Flamurit.
