Pre-mortem: imagjinoni që projekti dështoi, para se ta nisni

Metoda e psikologut Gary Klein (2007), kërkimi për «pas-shikimin e parashikuar» (1989) që e mbështet dhe si ta bëni me ekipin ose vetëm në 20 minuta

2 min lexim

Shkarko PDF Ndaje
Ilustrim: një mburojë, simbol i mbrojtjes së një projekti nga gabimet që mund t’i parashikojmë
Ilustrim origjinal i redaksisë lexoshpejt. Nuk është fotografi ose objekt historik.
Cilësimet

Hapësira mes rreshtave

Shkronja

Pamja

Në mjekësi, një post-mortem është analiza që bëhet pas vdekjes për të kuptuar shkakun. Në punë, shpesh bëjmë diçka të ngjashme pas një projekti të dështuar: mblidhemi dhe pyesim çfarë shkoi keq. Problemi është se atëherë është vonë. Psikologu amerikan Gary Klein, që studionte si marrin vendime ekspertët në situata reale, propozoi në vitin 2007 të kundërtën: një pre-mortem.

Si funksionon

Ideja është e thjeshtë. Para se të nisni një projekt, mblidhni ekipin dhe thoni: «Imagjinoni se jemi një vit më vonë. Projekti dështoi plotësisht. Keni dy minuta për të shkruar çdo arsye pse mendoni se dështoi.» Pastaj secili lexon arsyet e tij, dhe ekipi i përdor për ta forcuar planin.

Pse funksionon

Klein u mbështet te një studim i vitit 1989 nga Deborah Mitchell, Jay Russo dhe Nancy Pennington. Ata gjetën se kur njerëzit imagjinonin që një ngjarje kishte ndodhur tashmë, dhe pastaj kërkonin shpjegime, gjenin më shumë arsye të sakta për rezultatin sesa kur thjesht pyeteshin nëse mund të ndodhte. Ata e quajtën këtë «pas-shikim i parashikuar».

Ka edhe një arsye shoqërore. Në shumë ekipe, kur një plan është miratuar, njerëzit hezitojnë të shprehin dyshime, sepse nuk duan të duken negativë ose të kundërshtojnë shefin. Pre-mortem-i e ndryshon detyrën: tani të gjetësh probleme është qëllimi, jo një shenjë mosbesnikërie. Daniel Kahneman e ka përmendur këtë teknikë si një nga mënyrat më të dobishme për të zbutur optimizmin e tepërt të organizatave.

Është më lirë ta imagjinosh dështimin për njëzet minuta sesa ta jetosh për një vit.

Kufizimet

Pre-mortem-i nuk i zbulon të gjitha rreziqet, dhe nëse bëhet keq mund të kthehet në një listë ankesash. Gjithashtu, nuk ka shumë studime që e testojnë drejtpërdrejt në organizata. Por kostoja është shumë e ulët krahasuar me përfitimin e mundshëm.

Udhëzime hap pas hapi

  1. Përshkruani planin shkurt, që të gjithë ta kuptojnë njësoj.
  2. Vendosni skenën: «Është viti tjetër. Projekti dështoi keq.»
  3. Shkrim individual, në heshtje, për 2–5 minuta. Kjo shmang që zëri më i fortë të dominojë.
  4. Rrethi i arsyeve: secili ndan një arsye në radhë, derisa të mbarojnë.
  5. Zgjidhni tri rreziqet kryesore dhe vendosni një veprim konkret për secilin.
  6. Vetëm? Mund ta bëni edhe për vendime personale: një lëvizje, një biznes, një dietë.

Burimet dhe leximi i mëtejshëm

  1. Klein, G. (2007). Performing a project premortem. Harvard Business Review, 85(9), 18–19. hbr.org
  2. Mitchell, D. J., Russo, J. E. & Pennington, N. (1989). Back to the future: Temporal perspective in the explanation of events. Journal of Behavioral Decision Making, 2(1), 25–38. WorldCat
  3. Kahneman, D. (2011). Thinking, Fast and Slow. Farrar, Straus and Giroux. WorldCat

Lexo më tej