Detyrat e papërfunduara që nuk na lënë të qetë, dhe pse një plan i shkurtër i qetëson

Tregohet se në vitet 1920, psikologu Kurt Lewin dhe studentët e tij vunë re diçka në një kafene të Berlinit: kamarieri mbante mend me hollësi porositë që nuk ishin paguar ende, por i harronte shpejt pasi klientët paguanin. Një nga studentet e tij, Bluma Zeigarnik, e testoi këtë ide në laborator.

Eksperimenti i vitit 1927

Zeigarnik u dha pjesëmarrësve një seri detyrash të shkurtra: enigma, vizatime, numërime. Disa detyra u lejoheshin t’i përfundonin, të tjerat ndërpriteshin para fundit. Më pas, ata duhej të kujtonin detyrat. Sipas rezultateve të saj, ata kujtonin më mirë detyrat e ndërprera sesa ato të përfunduara. Ky u bë i njohur si efekti Zeigarnik. Një tjetër studente e Lewin-it, Maria Ovsiankina, vuri re se njerëzit kanë prirje të rikthehen te detyrat e ndërprera për t’i përfunduar.

Çfarë thonë provat e reja

Efekti Zeigarnik përmendet shpesh, por kur studiuesit kanë bashkuar shumë eksperimente, avantazhi i kujtesës për detyrat e papërfunduara nuk ka dalë i qëndrueshëm. Prova më të forta ka për prirjen për t’u rikthyer te ato. Me fjalë të tjera: nuk është e sigurt se i mbajmë mend më mirë, por duket se mendja jonë nuk i lë rehat.

Fuqia e një plani

Në vitin 2011, psikologët E. J. Masicampo dhe Roy Baumeister bënë disa eksperimente me një pyetje praktike. Pjesëmarrësve u kujtohej një qëllim i rëndësishëm që nuk e kishin përfunduar, si një provim që po afrohej. Kjo i bënte mendimet për qëllimin të ndërhynin në detyra të tjera, si leximi. Por kur pjesëmarrësit bënin një plan të qartë se kur, ku dhe si do ta kryenin, ndërhyrja zvogëlohej ndjeshëm, edhe pse qëllimi ishte ende i papërfunduar.

Mendja nuk kërkon gjithmonë që detyra të mbarojë. Shpesh kërkon vetëm të dijë se kemi një plan.

Si ta zbatoni

1. Shkarkoni mendjen në letër. Kur ndiheni të mbingarkuar, shkruani çdo detyrë të hapur që ju vjen ndër mend.
2. Për secilën, shkruani hapin e ardhshëm konkret: jo «raporti», por «hap skedarin dhe shkruaj tri pikat kryesore».
3. Vendosni kohën: «të mërkurën në orën 10». Një plan pa kohë është vetëm një dëshirë.
4. Mbyllni ditën me një listë për nesër. Ndihmon të shkëputeni nga puna në mbrëmje.
5. Kur ndërpritni një punë, shënoni ku mbetët dhe hapin tjetër. Rikthimi do të jetë më i lehtë.