Të blesh kohë: pse paratë që kursejnë orë mund të na bëjnë më të lumtur
Studimi i Ashley Whillans-it dhe kolegëve (2017) me mbi 6 000 njerëz në katër vende, eksperimenti me 40 dollarë në dy fundjava dhe çfarë do të thotë për buxhetin tonë
Cilësimet
Hapësira mes rreshtave
Shkronja
Pamja
Shtyp Luaj dhe artikulli lexohet me zë. Paragrafi që po dëgjon theksohet në tekst, që ta ndjekësh me sy. Mund të ndalosh kur të duash, të kalosh paragrafin ose të ndryshosh shpejtësinë.
Po kontrollojmë zërat e kësaj pajisjeje…
Kjo pajisje nuk ka zë shqip. Mund ta dëgjosh artikullin në anglisht, nga një përkthim i redaksisë. Teksti në faqe mbetet në shqip.
Shumë njerëz ndihen sot «të varfër nga koha»: kanë shumë për të bërë dhe pak kohë për ta bërë. Kjo ndjenjë lidhet me stres, gjumë më të keq dhe kënaqësi më të ulët nga jeta. Pyetja që bëri psikologia Ashley Whillans dhe kolegët e saj ishte e thjeshtë: a mund ta zbusim këtë duke përdorur paratë për të blerë kohë?
Sondazhet
Në një studim të publikuar në vitin 2017 në revistën PNAS, studiuesit pyetën mbi 6 000 të rritur në Shtetet e Bashkuara, Kanada, Danimarkë dhe Holandë nëse shpenzonin para çdo muaj për të shmangur detyra që nuk u pëlqenin: për shembull, për pastrim, gatim, riparime ose punë të tjera të shtëpisë. Ata që e bënin raportuan kënaqësi më të lartë nga jeta, edhe pasi studiuesit morën parasysh të ardhurat e tyre. Lidhja u gjet jo vetëm te të pasurit, por në nivele të ndryshme të ardhurash.
Eksperimenti
Sondazhet nuk tregojnë shkak dhe pasojë. Prandaj studiuesit bënë edhe një eksperiment me 60 të rritur që punonin, në qytetin kanadez Vancouver. Në një fundjavë, secili mori 40 dollarë për t’i shpenzuar për diçka që i kursente kohë. Në një fundjavë tjetër, mori 40 dollarë për të blerë një send material. Pas blerjes që kursente kohë, pjesëmarrësit raportuan më shumë emocione pozitive dhe më pak stres nga mungesa e kohës gjatë asaj dite.
Kur studiuesit pyetën një grup tjetër njerëzish se si do t’i shpenzonin vetë paratë e tepërta, vetëm një pakicë përmendi blerje që kursejnë kohë.
Paraja kthehet përsëri. Ora që kalon nuk kthehet më.
Kufizimet
Efektet ishin të moderuara, dhe eksperimenti ishte i vogël. Gjithashtu, jo të gjithë kanë para të tepërta për t’i shpenzuar. Por parimi mund të zbatohet edhe me buxhet të kufizuar, sepse ndonjëherë kursimi i një shume të vogël na kushton shumë orë.
Ide praktike
- Bëni listën e detyrave që ju lodhin më shumë dhe pyesni nëse ndonjëra mund të zgjidhet me pak para ose me një shkëmbim me dikë.
- Llogaritni kohën, jo vetëm paranë. Një udhëtim më i shkurtër për në punë mund të vlejë më shumë se një qira pak më e ulët.
- Ndani punët me fqinjët ose miqtë: gatim për dy familje, transport i përbashkët i fëmijëve.
- Përdoreni kohën e fituar mirë: me njerëzit që doni, me lëvizje ose me pushim të vërtetë, jo vetëm me më shumë punë.
Burimet dhe leximi i mëtejshëm
- Whillans, A. V., Dunn, E. W., Smeets, P., Bekkers, R. & Norton, M. I. (2017). Buying time promotes happiness. Proceedings of the National Academy of Sciences, 114(32), 8523–8527. PubMed
- Whillans, A. (2020). Time Smart: How to Reclaim Your Time and Live a Happier Life. Harvard Business Review Press. WorldCat