Vaji i peshkut dhe omega-3: pse kapsulat nuk e përsëritën përfitimin e peshkut

Prova VITAL për omega-3 (2019), rezultatet e kundërta të REDUCE-IT dhe STRENGTH, debati për placebon dhe çfarë mbetet si këshillë e sigurt

2 min lexim

Shkarko PDF Ndaje
Ilustrim: një busull detare, simbol i peshkut të detit dhe i omega-3
Ilustrim origjinal i redaksisë lexoshpejt. Nuk është fotografi ose objekt historik.
Cilësimet

Hapësira mes rreshtave

Shkronja

Pamja

Në vitet 1970, studiues danezë vunë re se inuitët e Groenlandës, që hanin shumë peshk dhe mamifere detare, kishin pak infarkte. Kjo çoi në idenë se acidet yndyrore omega-3, sidomos EPA dhe DHA që gjenden në peshkun e yndyrshëm, mbrojnë zemrën. Për dekada, kapsulat e vajit të peshkut u bënë një nga suplementet më të shitura.

Prova VITAL

E njëjta provë VITAL që testoi vitaminën D testoi edhe omega-3. Mbi 25 mijë të rritur të shëndetshëm në Shtetet e Bashkuara morën çdo ditë 1 gram omega-3 ose placebo për rreth pesë vjet. Rezultatet, të publikuara në vitin 2019 nga JoAnn Manson dhe kolegët, treguan se omega-3 nuk e uli në mënyrë të dukshme numrin e ngjarjeve të mëdha kardiovaskulare ose të kancerit. Disa analiza dytësore sugjeruan një ulje të infarkteve, por kjo nuk ishte rezultati kryesor.

REDUCE-IT dhe STRENGTH

Po atë vit, prova REDUCE-IT raportoi një rezultat shumë të ndryshëm. Pacientët me trigliceride të larta, që merrnin tashmë statina, morën një formë të pastër të EPA-s, icosapent ethyl, në dozë të lartë, 4 gramë në ditë. Ngjarjet kardiovaskulare u ulën rreth 25 për qind. Por placebo në këtë provë ishte vaj mineral, dhe disa studiues dyshuan se ai mund të kishte përkeqësuar pak gjendjen e grupit të kontrollit, duke e bërë dallimin të dukej më i madh.

Prova STRENGTH, me një përzierje tjetër omega-3 në dozë të lartë dhe me vaj misri si placebo, u ndërpre në vitin 2020 sepse nuk tregoi përfitim. Gjithashtu, disa prova kanë gjetur se dozat e larta lidhen me një rrezik pak më të lartë të fibrilacionit atrial, një çrregullim i ritmit të zemrës.

Një ushqim nuk është vetëm një molekulë. Kur nxjerrim një përbërës nga peshku dhe e fusim në kapsulë, mund të humbasim diçka rrugës.

Çfarë mbetet

  • Për shumicën e njerëzve të shëndetshëm, kapsulat e omega-3 nuk kanë treguar përfitim të qartë për zemrën.
  • Për disa pacientë me rrezik të lartë, mjeku mund të rekomandojë trajtime specifike.
  • Ngrënia e peshkut mbetet një zakon i mirë. Shumë udhëzime rekomandojnë peshk rreth dy herë në javë, sidomos peshk të yndyrshëm si sardelet, skumbria ose salmoni.

Këshilla

  1. Zgjidhni peshkun para kapsulës. Sardelet e konservuara janë një burim i lirë.
  2. Mos merrni doza të larta pa këshillë mjekësore, sidomos nëse merrni ilaçe që hollojnë gjakun.
  3. Kujdes me reklamat që premtojnë mbrojtje të zemrës, të trurit dhe të kyçeve njëherësh.

Burimet dhe leximi i mëtejshëm

  1. Manson, J. E., Cook, N. R., Lee, I.-M. et al. (2019). Marine n−3 fatty acids and prevention of cardiovascular disease and cancer. New England Journal of Medicine, 380, 23–32. PubMed
  2. Bhatt, D. L., Steg, P. G., Miller, M. et al. (2019). Cardiovascular risk reduction with icosapent ethyl for hypertriglyceridemia. New England Journal of Medicine, 380, 11–22. PubMed
  3. Nicholls, S. J., Lincoff, A. M., Garcia, M. et al. (2020). Effect of high-dose omega-3 fatty acids vs corn oil on major adverse cardiovascular events in patients at high cardiovascular risk: The STRENGTH randomized clinical trial. JAMA, 324(22), 2268–2280. PubMed

Lexo më tej