Laozi dhe «Daodejing»: urtësia e ujit që nuk lufton

Daodejing, «Libri i rrugës dhe i virtytit», është një tekst kinez me rreth pesë mijë shenja, i ndarë zakonisht në 81 kapituj të shkurtër. Tradita ia atribuon atë Laozi-t, «mjeshtrit të vjetër», i cili sipas disa rrëfimeve ishte bashkëkohës më i moshuar i Confucius-it.

Kush ishte Laozi?

Përgjigjja e ndershme është: nuk e dimë me siguri. Historiani kinez Sima Qian, rreth vitit 100 p.e.s., shkroi një biografi të shkurtër të tij, por ai vetë pranonte se kishte rrëfime të ndryshme. Shumë studiues sot mendojnë se teksti, në formën që e njohim, u formua gradualisht, ndoshta gjatë shekujve IV–III p.e.s. Në vitin 1993, në një varr në Guodian të Kinës, u gjetën rripa bambuje nga rreth viti 300 p.e.s. me pjesë të tekstit. Kjo tregon se libri ekzistonte tashmë në një formë të hershme.

Dao dhe wu wei

Dao do të thotë «rrugë». Në këtë libër, ai është burimi i gjithçkaje, diçka që nuk mund të përshkruhet plotësisht me fjalë. Kapitulli i parë thotë se dao që mund të emërtohet nuk është dao i përjetshëm.

Wu wei përkthehet shpesh «mosveprim», por kuptimi është më i hollë: të veprosh pa forcim, pa luftë të panevojshme, në përputhje me natyrën e situatës. Një udhëheqës i mirë, sipas librit, nuk e shtyp popullin me urdhra dhe ndëshkime; ai krijon kushte që gjërat të rregullohen vetë.

«E mira më e lartë është si uji. Uji u bën mirë të gjitha gjërave dhe nuk lufton.» (Daodejing, kapitulli 8)

Figura e ujit

Uji është i butë dhe i përulur: shkon në vendet më të ulëta. Megjithatë, me kohë, ai gërryen gurin. Për Laozi-n, kjo është një mësim për fuqinë e butësisë, të durimit dhe të qëndrueshmërisë. Ai shkruan gjithashtu se ai që njeh të tjerët është i zgjuar, por ai që njeh veten është i ndriçuar (kapitulli 33).

Mësime praktike

1. Jo çdo problem zgjidhet me më shumë forcë. Ndonjëherë, të presësh dhe të vëzhgosh është veprim i mençur.
2. Thjeshtësia. Libri lavdëron jetën me pak dëshira dhe pa zbukurime të tepërta.
3. Hapi i parë. Një nga thëniet më të njohura vjen nga kapitulli 64: udhëtimi prej një mijë li nis nën këmbët tona.
4. Përulësia. Ai që mburret me arritjet e veta, sipas librit, nuk zgjat.

Një paralajmërim i vogël: në internet qarkullojnë shumë «citate të Laozi-t» që nuk gjenden në tekst. Nëse doni të lexoni, zgjidhni një përkthim të njohur dhe krahasoni, sepse gjuha e lashtë kineze lejon interpretime të ndryshme.