Vitamina D: çfarë treguan provat e mëdha, dhe çfarë nuk treguan

Vitamina D prodhohet kryesisht në lëkurë kur ajo ekspozohet ndaj diellit, dhe gjendet në pak ushqime, si peshku i yndyrshëm, të verdhat e vezëve dhe disa produkte të pasuruara. Ajo ka rol të rëndësishëm në thithjen e kalciumit dhe në shëndetin e kockave. Studime vëzhguese kishin gjetur se njerëzit me nivele të ulëta të vitaminës D kishin më shumë gjasa të kishin shumë sëmundje. Kjo çoi në një rritje të madhe të përdorimit të suplementeve.

Prova VITAL

Për ta testuar këtë ide drejtpërdrejt, studiuesit e Harvardit, të udhëhequr nga JoAnn Manson, kryen provën VITAL. Mbi 25 mijë të rritur të shëndetshëm në Shtetet e Bashkuara, burra mbi 50 vjeç dhe gra mbi 55 vjeç, morën çdo ditë 2 000 njësi ndërkombëtare vitamina D ose placebo, për mesatarisht më shumë se pesë vjet.

Rezultatet, të publikuara në vitin 2019: vitamina D nuk e uli në mënyrë të dukshme rrezikun e kancerit invaziv ose të ngjarjeve të mëdha kardiovaskulare, si infarkti dhe goditja në tru. Analiza të mëvonshme të të njëjtës provë sugjeruan disa efekte të mundshme, për shembull te vdekjet nga kanceri pas disa vitesh ose te sëmundjet autoimune, por këto kërkojnë konfirmim.

Pse studimet vëzhguese dukej se thoshin ndryshe

Njerëzit me nivele të ulëta të vitaminës D shpesh dalin më pak në diell, lëvizin më pak, kanë sëmundje kronike ose mbipeshë. Këta faktorë mund të shpjegojnë një pjesë të lidhjes me sëmundjet. Kur vitamina u dha rastësisht në një provë klinike, efektet e pritura në shumë raste nuk u panë.

Një lidhje në një studim vëzhgues është një pyetje, jo një përgjigje. Provat klinike janë mënyra si e marrim përgjigjen.

Kur ka kuptim

• Kur ka mungesë të provuar me analiza gjaku, sipas vlerësimit të mjekut.
• Te foshnjat, sipas rekomandimeve të pediatrit.
• Te njerëzit që dalin shumë pak në diell, si të moshuarit që qëndrojnë kryesisht brenda, ose që mbulojnë pjesën më të madhe të trupit.
• Te disa sëmundje që ndikojnë në thithjen e vitaminave ose në kocka, si osteoporoza, sipas udhëzimit mjekësor.

Kujdes me dozat

Vitamina D është e tretshme në yndyrë dhe grumbullohet në trup. Dozat shumë të larta për kohë të gjatë mund të shkaktojnë nivele të rrezikshme të kalciumit në gjak. Mos merrni doza të larta pa këshillë mjekësore. Për shumicën e njerëzve të shëndetshëm, pak kohë në diell, një ushqyerje e larmishme dhe lëvizja mbeten baza.