Ibn Khaldun dhe «Muqaddimah»: historiani që kërkoi ligjet e ngritjes dhe rënies së shteteve

Abd al-Rahman ibn Khaldun lindi në vitin 1332 në Tunis, në një familje me origjinë nga Andaluzia. Humbi prindërit në epideminë e murtajës së zezë në vitin 1348–1349, kur ishte rreth 17 vjeç. Pastaj nisi një jetë të trazuar si zyrtar, diplomat dhe këshilltar në oborret e Afrikës së Veriut dhe të Granadës, ku u ngrit dhe ra disa herë, madje kaloi edhe kohë në burg.

Kështjella dhe libri

I lodhur nga intrigat politike, në vitin 1375 ai u tërhoq me familjen në kështjellën e Ibn Salama-s, në Algjerinë e sotme. Atje, për rreth katër vjet, shkroi. Në vitin 1377 përfundoi versionin e parë të «Muqaddimah»-s, «Hyrjes», që ishte menduar si vëllimi i parë i një historie të madhe universale. Me kohë, hyrja u bë më e famshme se vetë historia.

Kritika ndaj historianëve

Ibn Khaldun i kritikonte historianët që përsërisnin tregime pa i verifikuar, që i besonin numrave të pamundur të ushtrive ose që nuk e kuptonin si funksionon shoqëria. Ai propozoi që historia të studiohej si shkencë, duke pyetur nëse një rrëfim është i mundshëm sipas natyrës së shoqërive njerëzore.

Asabiyyah

Koncepti më i njohur i tij është asabiyyah, që përkthehet zakonisht «solidaritet grupi» ose «frymë kolektive». Sipas tij, grupet që jetojnë në kushte të vështira, si fiset nomade të shkretëtirës, kanë solidaritet të fortë. Ky solidaritet u lejon të marrin pushtetin dhe të themelojnë dinasti. Por pasi vendosen në qytete dhe pasurohen, me kalimin e brezave, luksi dhe rehatia e dobësojnë solidaritetin. Dinastia bie, dhe një grup tjetër me asabiyyah të fortë merr vendin e saj. Ai shkruante se ky cikël zgjat zakonisht rreth tre ose katër breza.

Për Ibn Khaldun-in, shtetet nuk bien vetëm nga armiqtë jashtë. Bien kur humbasin lidhjen që i mbante bashkë.

Takimi me Timurin

Në vitet e fundit, Ibn Khaldun jetoi në Kajro, ku shërbeu disa herë si gjykatës. Në vitin 1401, kur pushtuesi Timur rrethoi Damaskun, Ibn Khaldun, që ndodhej në qytet, u takua me të dhe la një përshkrim të bisedave të tyre. Vdiq në Kajro në vitin 1406.

Çfarë mund të marrim

1. Verifikoni tregimet para se t’i besoni, sidomos kur duken shumë të bukura ose shumë të frikshme.
2. Solidariteti është pasuri. Familjet, organizatat dhe komunitetet dobësohen kur humbasin qëllimin e përbashkët.
3. Rehatia ka çmimin e saj. Vështirësitë shpesh ndërtojnë forcën që e harrojmë në kohë të mira.