Bluarja e mendimeve: kur të menduarit pa fund nuk zgjidh asgjë

Të mendosh për një problem është e dobishme. Por ka një mënyrë të menduari që duket si zgjidhje problemesh dhe nuk është: e njëjta pyetje që kthehet sërish e sërish, pa çuar asgjëkundi. «Pse më ndodhi mua? Pse jam kështu? Pse nuk e bëra ndryshe?» Psikologët e quajnë këtë ruminim, nga fjala latine për ripërtypjen e kafshëve.

Kërkimet e Nolen-Hoeksema-s

Psikologia amerikane Susan Nolen-Hoeksema e studioi ruminimin për më shumë se dy dekada. Në një studim të botuar në vitin 2000, ajo ndoqi rreth 1 300 të rritur për një vit. Ata që priren të bluanin mendimet e tyre kur ishin të trishtuar, kishin më shumë gjasa të zhvillonin simptoma depresioni dhe ankthi më vonë, dhe simptomat e tyre zgjasnin më shumë.

Ajo vuri re gjithashtu se gratë, mesatarisht, raportonin më shumë ruminim se burrat, dhe sugjeroi se kjo mund të shpjegojë një pjesë të dallimit në shkallën e depresionit mes grave dhe burrave. Ky shpjegim është diskutuar dhe nuk është i vetmi.

Reflektim apo bluarje?

Jo çdo mendim për veten është ruminim. Studiuesit dallojnë mes reflektimit, që kërkon të kuptojë dhe të gjejë një hap përpara, dhe bluarjes, që rri te pyetjet «pse» dhe te ndjenjat, pa lëvizur. Një test i thjeshtë: pas 20 minutash të menduari, a keni një ide të re ose një hap konkret? Apo ndiheni më keq dhe po bëni të njëjtat pyetje?

Mendja që sillet në rreth nuk po kërkon rrugën. Po e humbet atë.

Si ta ndërpresim ciklin

1. Vëreni dhe emërtojeni: «Po bluaj sërish.» Vetëm ky hap krijon pak distancë.
2. Ndryshoni pyetjen: nga «pse?» te «çfarë mund të bëj tani?». Pyetja e dytë çon drejt veprimit.
3. Lëvizni trupin. Një shëtitje e shkurtër ose një punë me duar e ndërpret ciklin më lehtë se përpjekja për të mos menduar.
4. Caktoni kohë për shqetësimet. 15 minuta në ditë për t'i shkruar; jashtë asaj kohe, i shtyni me mirësjellje për më vonë.
5. Flisni me dikë që ju dëgjon pa e ushqyer ciklin. Shpesh, t'i thuash me zë mendimet ua ul fuqinë.

Kur duhet ndihmë

Ruminimi është pjesë e shumë gjendjeve, si depresioni, ankthi i përgjithësuar dhe çrregullimi obsesiv-kompulsiv. Terapitë njohëse-sjellore dhe ato të bazuara te vëmendja kanë treguar se mund ta ulin. Nëse mendimet përsëritëse ju pengojnë gjumin, punën ose marrëdhëniet, ia vlen të flisni me një specialist.