Zhurma që nuk e dëgjojmë më: si ndikon te trupi dhe mendja

Në shumë qytete, heshtja e plotë është bërë një luks. Makina, bori, motorë, kantiere ndërtimi, muzikë nga lokalet, televizorë të ndezur në çdo dhomë. Truri ynë mësohet të mos i dëgjojë, por kjo nuk do të thotë se trupi nuk reagon ndaj tyre.

Çfarë thotë shkenca

Në vitin 2014, një grup studiuesish të udhëhequr nga Mathias Basner botoi në The Lancet një rishikim të efekteve të zhurmës në shëndet. Përveç dëmtimit të dëgjimit nga zhurmat shumë të forta, ata përmblodhën efekte të tjera, «jo-dëgjimore»:

• Gjumi: zhurma e natës mund ta ndërpresë gjumin dhe të shkaktojë reagime në zemër dhe në frymëmarrje, edhe kur nuk zgjohemi plotësisht.
• Zemra: ekspozimi afatgjatë ndaj zhurmës së trafikut është lidhur me një rrezik paksa më të lartë për presion të lartë të gjakut dhe sëmundje të zemrës.
• Bezdia dhe stresi: zhurma e vazhdueshme shkakton acarim dhe ndjenjë humbjeje kontrolli.
• Të mësuarit: studime me fëmijë në shkolla pranë aeroporteve kanë gjetur vështirësi më të mëdha në lexim dhe kujtesë.

Në vitin 2018, Organizata Botërore e Shëndetësisë publikoi udhëzime për zhurmën mjedisore në Evropë, me nivele të rekomanduara për trafikun rrugor, hekurudhor dhe ajror, si dhe për gjumin.

Heshtja nuk është mungesë. Është hapësira ku mendja më në fund mund të dëgjojë veten.

Kufijtë e provave

Shumë nga këto studime janë vëzhguese, dhe është e vështirë ta ndash efektin e zhurmës nga faktorë të tjerë, si ndotja e ajrit ose kushtet sociale në zonat me trafik të rëndë. Megjithatë, drejtimi i provave është i qëndrueshëm dhe mjaft i fortë që organizatat shëndetësore ta konsiderojnë zhurmën një problem të shëndetit publik.

Si të krijoni më shumë qetësi

1. Mbrojeni gjumin: dritare të mbyllura natën nëse jeni pranë rrugës, perde të trasha, tapa veshësh nëse ju ndihmojnë.
2. Fikni sfondin: televizori ose radioja që askush nuk po i dëgjon shtojnë zhurmë pa vlerë.
3. Krijoni «ishuj heshtjeje» në ditë: 10 minuta në mëngjes ose në mbrëmje pa asnjë tingull të shtuar.
4. Kërkoni vende të qeta: parqe, biblioteka, kisha ose xhami jashtë orëve të lutjes, shtigje në natyrë.
5. Përdorni kufje me kujdes: mbajeni volumin të moderuar dhe bëni pushime.

Heshtja nuk është vetëm mungesë tingulli. Për shumë njerëz, ajo është një hapësirë ku mendja mund të pushojë, të rregullojë mendimet dhe të dëgjojë më mirë veten. Nuk keni nevojë për një manastir në mal për ta gjetur. Mjafton të vini re sa zhurmë e panevojshme ka në ditën tuaj dhe të hiqni pak prej saj, hap pas hapi.