Leximi i shpejtë: çfarë është e mundur dhe çfarë është mit

Shumica e të rriturve lexojnë një tekst të zakonshëm me rreth 200 deri në 400 fjalë në minutë. Kurset dhe aplikacionet e «leximit të shpejtë» premtojnë shpesh dy, tre ose dhjetë herë më shumë, pa humbje kuptimi. Në vitin 2016, një grup studiuesish të udhëhequr nga psikologu Keith Rayner, një nga ekspertët më të njohur të lëvizjeve të syve gjatë leximit, shqyrtuan çfarë dimë për këto premtime.

Si lexojmë në të vërtetë

Sytë tanë nuk rrëshqasin vazhdimisht mbi rreshta. Ata ndalen në një fjalë për një çerek sekonde, pastaj kërcejnë te tjetra. Në çdo ndalesë, ne shohim qartë vetëm disa shkronja rreth pikës ku shikojmë. Prandaj nuk mund të «fotografojmë» një faqe të tërë njëherësh. Shpejtësia e leximit kufizohet më shumë nga mendja, nga sa shpejt njohim fjalët dhe ndërtojmë kuptimin, sesa nga sytë.

Kompromisi

Përfundimi kryesor i rishikimit është një kompromis mes shpejtësisë dhe kuptimit. Kur lexojmë më shpejt, kuptojmë më pak. Njerëzit që «lexojnë» me shpejtësi shumë të larta në fakt po skanojnë: kapin idetë kryesore, por humbin hollësitë. Kjo nuk është gjë e keqe në vetvete. Skanimi është i dobishëm për të gjetur informacion ose për të vendosur nëse një tekst ia vlen të lexohet me kujdes.

Aplikacionet me një fjalë

Disa aplikacione shfaqin fjalët një nga një në të njëjtin vend të ekranit, me shpejtësi të lartë. Kjo eliminon lëvizjet e syve, por eliminon edhe mundësinë për t’u kthyer pas te një fjalë e paqartë, gjë që lexuesit e mirë e bëjnë shpesh. Studimet sugjerojnë se në këtë mënyrë kuptimi bie, sidomos për tekste të vështira.

Qëllimi i leximit nuk është të mbarojmë faqen. Është të marrim me vete diçka prej saj.

Ajo që funksionon vërtet

Rayner dhe kolegët vunë në dukje se mënyra më e mirë për të lexuar më shpejt dhe më mirë është e thjeshtë dhe e ngadaltë: të lexosh shumë. Lexuesit me përvojë kanë fjalor më të gjerë dhe njohuri më të mëdha, prandaj i kuptojnë tekstet më shpejt.

1. Përshtatni shpejtësinë me qëllimin: skanoni lajmet, lexoni ngadalë kontratat dhe librat që doni t’i mbani mend.
2. Para se të lexoni, hidhini një sy titujve dhe përmbledhjes. Kjo ju ndihmon të dini çfarë po kërkoni.
3. Shmangni shpërqendrimet. Shumica e «leximit të ngadaltë» vjen nga mendja që endet, jo nga sytë.
4. Lexoni rregullisht dhe gjerësisht. Çdo libër e bën të ardhshmin pak më të lehtë.