Bajram Curri: luftëtar i Kosovës dhe kundërshtar i Zogut

Shumica e burimeve japin vitin 1862 si vitin e lindjes së Bajram Currit, por një pasaportë e gjetur kohët e fundit sugjeron vitin 1866. Edhe vendlindja diskutohet: zakonisht përmendet Gjakova, por sipas një versioni ai lindi në Krushë të Madhe, ndërsa familja e tij po çohej në burg. Këto pasiguri janë të zakonshme për figurat e kësaj periudhe, kur dokumentet ishin të pakta.

Lidhja e Pejës dhe Komiteti i Fshehtë

Në vitin 1899, Curri ishte një nga anëtarët themelues të Lidhjes së Pejës, të udhëhequr nga Haxhi Zeka, pasardhëse e Lidhjes së Prizrenit. Në vitin 1906 ndihmoi të krijohej dega e Gjakovës e Komitetit të Fshehtë për Çlirimin e Shqipërisë. Luftoi kundër forcave osmane dhe, në vitin 1912, në betejën e Lumës kundër forcave serbe.

Besa e Junikut

Në kryengritjen shqiptare të vitit 1912 luftoi bashkë me Hasan Prishtinën dhe Isa Boletinin. Ishte i pranishëm në mbledhjen e Junikut më 20 maj 1912, ku krerët shqiptarë dhanë besën për të luftuar kundër qeverisë xhonturke. Në vitin 1915 ishte një nga themeluesit e Komitetit për Mbrojtjen Kombëtare të Kosovës.

Për Bajram Currin, besa nuk ishte vetëm fjalë nderi. Ishte themeli i çdo bashkimi politik mes shqiptarëve.

Në politikën shqiptare

Në vitin 1920 ishte ministër pa portofol, dhe në dhjetor 1921 ministër i Luftës në qeverinë e Hasan Prishtinës. Pasi Ahmet Zogu e rrëzoi atë qeveri, Curri udhëhoqi një kryengritje të pasuksesshme në mars 1922. Në vitin 1924 lëshoi thirrjen për armë që nisi Revolucionin e Qershorit kundër Zogut, i cili solli në pushtet qeverinë e Fan Nolit.

Fundi në Dragobi

Pas rikthimit të Zogut në pushtet në dhjetor 1924, Curri u fsheh në malet e Tropojës. Më 29 mars 1925, u rrethua nga forcat qeveritare në një shpellë pranë Dragobisë. Sipas burimeve, ai u vra nga vetë shoqëruesit e tij, që të shpëtonin jetën e tyre. Rrethanat e sakta të atyre orëve mbeten të paqarta.

Kujtimi

Qyteti kryesor i Tropojës u quajt Bajram Curri për nder të tij, dhe në Tiranë një bulevard i rëndësishëm mban emrin e tij. Jeta e tij përmbledh dy dekada të trazuara: nga lufta kundër perandorisë osmane, te lufta për Kosovën, te përplasjet e ashpra brenda shtetit të ri shqiptar.

Pse ia vlen ta njohim

Historia e Bajram Currit na kujton se pavarësia e vitit 1912 nuk e mbylli luftën për të ardhmen e shqiptarëve. Ajo vazhdoi në Kosovë, në malet e veriut dhe në vetë politikën shqiptare, ku shqiptarët nuk ishin gjithmonë të bashkuar për mënyrën si duhej ndërtuar shteti.