Mendimet nuk janë fakte: çfarë është «decentrimi»

Mendja prodhon mendime gjatë gjithë ditës: «nuk do t'ia dal», «ai është i zemëruar me mua», «gjithmonë gaboj». Shumë prej tyre i besojmë pa i vënë në dyshim, sikur të ishin raporte të sakta për realitetin. Por ato janë shpesh hamendësime, kujtime ose frika që marrin formën e fjalive.

Çfarë është decentrimi

Psikologët e quajnë decentrim aftësinë për t'i parë mendimet dhe ndjenjat si ngjarje të përkohshme në mendje, jo si të vërteta për veten ose për botën. Në vend të «unë jam i paaftë», mendja e decentruar vëren: «po kam mendimin se jam i paaftë».

Në vitin 2015, një grup studiuesish i udhëhequr nga Amit Bernstein propozoi se decentrimi, dhe procese të afërta si «metavetëdija», mund të jenë një nga mekanizmat kryesorë pse vëmendja dhe disa terapi njohëse ndihmojnë. Ata vunë në dukje tre elemente: metavetëdijen (të dish që po mendon), mosidentifikimin me mendimin dhe uljen e reagimit ndaj përmbajtjes së tij.

Mendimet janë si retë: lëvizin nëpër qiell. Ti je qielli, jo reja.

Pse ndihmon

Kur e shohim një mendim si mendim, ai humbet pak nga fuqia e tij emocionale. Nuk na detyron të veprojmë menjëherë, as të ndihemi sikur ajo që thotë është e vërtetë. Kjo është veçanërisht e rëndësishme për mendimet që kthehen shpesh, si ato që lidhen me depresionin ose ankthin. Programi MBCT, për të cilin kemi shkruar më parë, mbështetet pjesërisht pikërisht te kjo aftësi.

Decentrimi nuk do të thotë të mos marrim parasysh mendimet tona. Disa mendime janë të sakta dhe të dobishme. Do të thotë t'i shqyrtojmë para se t'u besojmë.

Tri ushtrime

1. Shtoni një fjali përpara: kur vini re një mendim të vështirë, thojeni me vete: «Po kam mendimin se...» Për shembull: «Po kam mendimin se do të dështoj në intervistë.»
2. Gjethet në lumë: mbyllni sytë dhe imagjinoni një lumë të qetë me gjethe që lundrojnë. Vendosni çdo mendim që vjen mbi një gjethe dhe shikojeni të largohet. Mos e shtyni, mos e mbani.
3. Emërtoni llojin e mendimit: «ky është një mendim shqetësimi», «ky është një kujtim», «ky është një gjykim». Etiketimi krijon distancë.

Në fillim do t'ju duket artificiale, dhe shpesh do ta harroni. Kjo është normale. Me kohë, distanca mes jush dhe mendimeve tuaja bëhet pak më e madhe, dhe në atë hapësirë lind liria për të zgjedhur si të veproni.